Poniedziałek, 23 Stycznia 2017 | Imieniny: Fernandy, Jana, Rajmundy | Pogoda: -2°C, 1022 hPa, wiatr 4.8 km/h    | zobacz prognozę » ch24 na komórkę
Strona głównaChojnice
Rozmiar tekstu: A A
NN

Miejsce Chojnic w Muzeum Historii Żydów Polskich

Na wystawie stałej w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie (http://www.polin.pl/pl) można prześledzić losy kontaktów polsko – żydowskich na ziemiach polskich od czasów najwcześniejszej obecności przedstawicieli wyznania mojżeszowego, aż po ostatnie zdarzenia związane z naszymi 1000- letnimi kontaktami, które wpisały się w historię Polski.


Chojnice leżały na pograniczu wspólnot żydowskich Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego. Pierwsza z tych wspólnot była bardziej konserwatywna i wierna talmudycznej tradycji rabinicznej. Druga z nich charakteryzowała się dość poważnymi wpływami ruchów liberalnych, reformatorskich nawiązujących do ruchów haskali i integrystycznych, dążących do pewnej integracji z żywiołem polskim (przed rozbiorami) i niemieckim (w czasie zaborów). To demarkacyjne położenie miasta szczególnie zaznaczyło się w historii Żydów na przełomie XIX i XX wieku.

Reklama | Czytaj dalej »

Choć dziś, na podstawie dostępnej literatury, bez wykonania odpowiednich badań, ciężko jest ustalić dokładną liczebność gminy żydowskiej w Chojnicach i jej religijno–ideowy obraz, to istotnym jest wskazanie, iż gmina ta w Chojnicach swoją synagogę posiadała dopiero od końca XIX wieku, co wskazywałoby na dość niską liczebność Żydów w Chojnicach we wcześniejszych okresach. Swój rozkwit społeczność żydowska w Chojnicach przeżywała w okresie przełomu XIX i XX wieku. Tuż przed głośnym morderstwem chojnickiego gimnazjalisty Ernsta Wintera w marcu 1900 r., gmina żydowska liczyła prawdopodobnie ok. 300 – 400 osób. Nie była to gmina wielka, bowiem liczebności gmin żydowskich w Polsce w tamtym czasie były znacznie wykraczające ponad liczbę chojnickich Żydów i w największych ośrodkach miejskich przekraczała już w tamtym czasie dziesięć tysięcy osób. Chojnice były ośrodkiem, w którym mogła zacząć się rozwijać bogata tradycja i kultura Żydów Aszkenazyjskich, do której to grupy zalicza się chojnicką wspólnotę. Oznaczało to w sferze kulturowej rozkwit nauczania Talmudu z możliwością powstawania cheder, czyli tradycyjnej szkoły żydowskiej działającej w gminie, po której pilniejsi uczniowie byli przyjmowani do powstałych już w XVI wieku w Polsce wyższych szkół żydowskich, czyli jesziw. Wnioskować można, po liczebności wspólnoty wyznawców judaizmu w mieście, że była ona elementem coraz bujniejszego życia w sferze gospodarczej i kulturowej.

Jak duży był wkład Żydów w rozwój gospodarczy miasta, w jego cywilizacyjny awans oraz jaką postawę chojniccy Żydzi mogli odgrywać w historii Polski, o tym bez szerszych badań pisać nie można. Tego też nie dowiemy się w warszawskim muzeum. Jest to jednak wyjątkowo interesujące zagadnienie w świetle relacji polsko – żydowskich, ujawnianych na przestrzeni wieków, kiedy Żydzi, zorganizowani w swych wspólnotach, dawali wyraz poparcia dla polskich inicjatyw niepodległościowych. Wsparli oni insurekcję kościuszkowską, a wcześniej byli poważnymi stronnikami reform Sejmu Czteroletniego (Wielkiego, lata 1788 – 1792), które uwieńczone zostały Konstytucją 3 Maja (1791 rok). W późniejszych wiekach Żydzi wspierali, także zbrojnie, polskie powstania, szczególnie powstanie listopadowe (lata 1830 – 1831) powstanie styczniowe (1863 roku) i następnie aktywnie uczestniczyli w życiu politycznym II RP.

Pytanie o relacje ludności żydowskiej z chojniczanami jest wartościowe poznawczo, gdyż w wyniku jego rozwiązania można uzyskać informacje o lokalnych swoistościach politycznych, społecznych i kulturowych, które być może mają w przypadku Chojnic wymiar ponadczasowy lub też nie cechuje je żadna unikatowość w odniesieniu do innych polskich ośrodków miejskich w ujęciu chronologicznym. Do dziś jednak nad wiedzą o wzajemnych relacjach górę biorą stereotypy, szczególnie w warunkach lokalnych.

Po oskarżeniach o mord rytualny (oszczerstwo, kłamstwo krwi) wysuwanych wobec Żydów chojnickich w związku z mordem, którego dokonali anonimowi sprawcy, przedstawiciele tej społeczności zaczęli masowo opuszczać Chojnice udając się w przeróżnych kierunkach, najczęściej jednak na Zachód, szczególnie do Berlina i Nowego Jorku. Unikając tym samym prześladowań i szykan. Tym samym liczebność mniejszości żydowskiej znacząco spadła w żydowskiej gminie chojnickiej do ok. 50 – 60 osób w okresie międzywojennym, ulegając całkowitej zagładzie w okresie II wojny światowej, kiedy Żydzi mordowani byli wraz z Polakami przez Niemców.

W otwartym w 2014 roku przez Prezydenta RP i Prezydenta Izraela Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, na wystawie stałej jest dość poważny akcent chojnicki. W części wystawy związanej z pogromami, jakich Żydzi doznawali na ziemiach polskich. Jest to przedstawienie historii antysemityzmu w Chojnicach, którego sprawcami, jak wynika z dokumentów, była niemiecka ludność miasta. Fala antysemityzmu wezbrała na skutek powtarzanych plotek o rytualnym mordzie, którego według antysemitów na Ernście Winterze mieli dokonać chojniccy Żydzi. Jest to niestety jedyny akcent chojnicki w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, który na stałe wpisał się w historię Żydów, historię Polski i historię powszechną rozpatrywaną przez pryzmat historii mniejszości narodowych, i historii oskarżeń o mordy rytualne wysuwane wobec Żydów w Europie od XII wieku, które przyjmowały postać legendy rzutującej na tożsamość zbiorową przez wieki.

Zbliżająca się data premiery książki "Opowieść rzeźnika. Morderstwo i antysemityzm w Chojnicach", jest okazją do wszczęcia studiów nad nieznaną nam rolą społeczności żydowskiej w historii miasta, którego jesteśmy mieszkańcami. Być może poza niechlubnym przykładem oskarżeń o mord rytualny, który wysunęli chojniczanie, my współcześni, możemy ukazać faktyczne relacje i związki polsko – żydowskie w Chojnicach, które w kraju miały wiele pozytywnych przejawów, między innymi w uznawaniu przez Żydów Polski jako „miejsca odpoczynku” oraz przez Polaków w uznaniu żydowskiego wkładu w rozwój cywilizacyjny państwa polskiego.

W przestrzeni miasta, pomimo wielu inicjatyw podejmowanych przez osoby indywidualne i różne organizacje, brak jest znaków dawnej obecności Żydów. Nie posiadamy choćby najmniejszego obelisku wspominającego kilkusetletnią, prawdopodobnie, obecność Żydów w Chojnicach. Dotąd też brak jest monografii dziejów chojnickich Żydów, która mogłaby zaważyć na negatywnym w świecie odbiorze ich historii w naszym mieście przez pryzmat mordu dokonanego na Ernście Winterze w 1900 roku.

Godnym polecenia jest wizyta w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, dla tych którzy będą się wahać w swej decyzji podróży do stolicy, poleca się wirtualny spacer po wystawie stałej. Dostępny jest on pod tym adresem internetowym: http://www.polin.pl/pl/aktualnosci/2014/10/28/wirtualny-spacer-po-wystawie-stalej-w-google-cultural-institute

Zauważyłeś błąd w artykule? Napisz nam o tym

Artykuł pochodzi z portalu www.chojnice24.pl

4 komentarze

~koko
Racja, w 1830 r. rozpoczęto budowę. Kiedy ją ukończono? W 1845 r.?
15 Marca 2015, godzina 21:35
Oceniono 9 razy 3
~Synagoga w Chojnicach
W 1845 już stała.
15 Marca 2015, godzina 20:45
Oceniono 9 razy 5
~koko
Pozwolil. Dlugo synagogi nie stawiano. Pare dekad.
15 Marca 2015, godzina 19:37
Oceniono 8 razy -6
~Synagoga w Chojnicach
W 1830 r. zezwolił król pruski na nabycie gruntu pod budowę synagogi.
15 Marca 2015, godzina 19:00
Oceniono 10 razy 6

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Ch24.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Dodaj komentarz

Zaloguj się lub dodaj komentarz jako gość

Zalogowani użytkownicy mogą otrzymywać powiadomienia o nowych komentarzach. Zaloguj się

Zaloguj się

Pozdrowienia dodaj

0 znaków

Kursy walut

Aktualne kursy w kantorze PROMES
Kupno Sprzedaż Kupno Sprzedaż
USD USD 40.00 412.00 DKKDKK 57.80 59.30
EUREUR 432.00 442.00 RUBRUB 6.30 7.40
CHFCHF 401.00 415.00 NOKNOK 47.60 49.10
GBPGBP 502.00 514.00 SEKSEK 45.00 46.50
Aktualizacja: 2017-01-23 18:48
Kursy walut dostarcza Kantor Promes.
Kursy dla transakcji powyżej 3000 PLN
Kupno Sprzedaż Kupno Sprzedaż
USD USD 405.00 409.00 DKKDKK 58.20 58.90
EUREUR 435.00 438.90 RUBRUB 6.30 7.40
CHFCHF 405.00 411.00 NOKNOK 48.10 48.80
GBPGBP 504.00 510.00 SEKSEK 45.50 46.20
Aktualizacja: 2017-01-23 18:48
Kursy walut dostarcza Kantor Promes.

Sondaże Ch24 archiwum »

Czy korzystałbyś/korzystałabyś z usług wypożyczalni rowerów w Chojnicach? -




Ceny paliw2017-01-19

E95 E98 ON LPG
123 Statoil 4.75 zł 5.1 zł 4.7 zł 2.04 zł
BP 4.77 zł 5.13 zł 4.72 zł 2.07 zł
Lotos Optima 4.75 zł - 4.71 zł 2.04 zł
MZK 4.72 zł 4.92 zł 4.69 zł 2.07 zł
Orlen 4.76 zł 5.12 zł 4.72 zł 2.05 zł
PKS 4.77 zł - 4.72 zł 2.05 zł