Ksiądz zaangażowany politycznie

Ks. dr Antoni Wolszlegier należał na przełomie XIX i XX wieku do najwybitniejszych działaczy narodowych i społecznych na Pomorzu. W dużej mierze przyczynił się do rozbudzenia i wzrostu świadomości narodowej Polaków w tej części kraju. Wielką jego zasługą był również rozwój prasy polskiej na tym terenie.

Urodził się 14 marca 1853 roku w Szenfeldzie (Nieżychowicach) pod Chojnicami w rodzinie ziemiańskiej. Podczas nauki w chojnickim gimnazjum wspólnie z Zenonem Frydrychowiczem założył Towarzystwo Filomatów. W 1874 roku podjął studia we Wrocławiu. Potem studiował w Innsbrucku, Monachium i Wurzburgu. Na tym ostatnim w 1879 roku obronił pracę doktorską z teologii. W maju 1879 roku po uzyskaniu święceń kapłańskich, powrócił w rodzinne strony. Następnie administrował parafią w Czersku. O tej pory pracę duszpasterską łączył z działalnością społeczną i polityczną.

Władze niemieckie, chcąc odsunąć młodego i energicznego księdza od politycznej sprawy polskiej, w 1892 roku przeniosły go do małego miasteczka Dąbrówno w powiecie ostródzkim. Jednak i tu włączył się on do polskiego ruchu narodowego na Mazurach i Warmii. Występował w obronie praw miejscowej ludności do posługiwania się językiem polskim. Za tę działalność biskup warmiński oskarżył go o usiłowanie wprowadzenia rozdźwięku między klerem a ludnością.

W czerwcu 1893 roku odbyły się wybory do parlamentu Rzeszy, które w okręgu olsztyńsko – reszelskim dały Antoniemu Wolszlegierowi mandat poselski. Było to pierwsze i zarazem ostatnie zwycięstwo Polaka w tym okręgu. W 1894 roku ks. dr Wolszlegier wygłosił przemówienie w „kwestii socjalnej” na II zjeździe przemysłowców polskich Prus Zachodnich w Pelplinie.
Głosił wówczas: „Poza obowiązkami najbliższymi są dalsze, nie mniej ważne: tymi są obowiązki społeczne. Bo choćby kto wypełniał najsumienniej obowiązki rodzinne, a nie troszczył się zupełnie o ogólne sprawy, mając możność i środki ku temu, ten byłby nieużytkiem społecznym, samolubem. Jak pracowitość w przeciwieństwie do lenistwa posiada wielką wagę, poucza nas o tym historia, która podaje, jak całe narody ginęły skutkiem zasklepienia się w sobie, lenistwa – a na odwrót, czynni, pracowici rozwijali się kosztem pierwszych”.

W 1900 roku przeniesiono go na probostwo do Pieniążkowa pod Kwidzyniem. Dzięki niemu Pieniążkowo stało się jednym z ośrodków polskiej pracy narodowej. Tutaj ks. dr Antoni Wolszlegier dał się poznać jako wspaniały mówca. Słynął szczególnie z niedzielnych kazań, zabarwionych myślą narodową. Występował przeciwko marnotrawieniu i rozpraszaniu narodowych sił.
Ks. dr Antoni Wolszlegier położył ogromne zasługi dla rozwoju polskiej prasy zarówno na Pomorzu, jak i na Mazurach i Warmii. Finansował wydawnictwa „Gazety Toruńskiej”, „Gazety Olsztyńskiej”. Brał czynny udział w zakładaniu „Gazety Gdańskiej”. Przyczynił się do organizacji „Pielgrzyma” w Pelplinie. Z jego inicjatywy zaczęła w 1896 roku wychodzić w Ełku „Gazeta Ludowa”. Redaktorem naczelnym tego wydawnictwa był wówczas Hugon Bahrke, znany dziennikarz i publicysta na Mazurach i Warmii.
W kwietniu 1913 roku Antoni Wolszlegier wszedł w skład nowo utworzonej Rady Narodowej. Został jej wiceprezesem. Oprócz niego z Prus Zachodnich do Rady weszli: Stanisław Sikorski, późniejszy starosta chojnicki i dr Stefan Łaszewski, póżniejszy wojewoda pomorski.

W latach 1914- 1920 ks. dr Antoni Wolszlegier był jednym z głównych działaczy zaboru pruskiego podejmujących inicjatywy polityczne w celu przygotowania tej części ziem polskich do włączenia ich do odradzającego się państwa polskiego. W latach 1918- 1919 był on bardzo zaangażowany w działalność Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu. Po I wojnie światowej, mimo podeszłego już wieku, nadal aktywnie działał. Brał między innymi udział w pracach przygotowawczych do plebiscytu na Warmii i Mazurach. Od 1919 roku był marszałkiem pomorskiego sejmiku wojewódzkiego.
Po blisko 20- letniej pracy w Pieniążkowie ks. dr Antoni Wolszlegier przeszedł na zasłużoną emeryturę i osiadł w rodzinnym majątku w Nieżychowicach pod Chojnicami. Nie wycofał się jednak z życia publicznego. Zmarł nagle, po krótkiej, lecz ciężkiej chorobie, 5 stycznia 1922 roku w Zakładzie św. Boromeusza w Chojnicach. Dziś spoczywa na cmentarzu w Chojnicach. Pozostawił po sobie pamięć prawdziwego Polaka i prawego obywatela.

Artykuł pochodzi z portalu www.chojnice24.pl

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Ch24.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Dodaj komentarz

Zaloguj się lub dodaj komentarz jako gość

Twój podpis

Tutaj nie wpisuj nic

E-mail (nie będzie publikowany)

Zalogowani użytkownicy mogą otrzymywać powiadomienia o nowych komentarzach. Zaloguj się